ایمنی در آزمایشگاههای زیستی Biological Safety

این بخش حاوی اطلاعات موردنیاز به منظور محافظت و ایمنی افرادی است که با مواد زیستی خطرناک سر وکار دارند. دستورالعمل  های ذیل وسیله‌ای است برای ارزیابی خطرات کار با مواد زیستی و معرفی روش مناسب برای کارکردن  با  آنها به منظور کم کردن خطر عفونت های شغلی.تجربه نشان داده است که کارکردن غیراصولی با مواد زیستی، می تواند عامل انتقال عوامل بیماریزا به کارکنان آزمایشگاه و بدنیال آن به سایر افراد جامعه باشد.
مواد خطرناک زیستی (Bio-hazardous) هم می توانند به عنوان عامل بیماریزا ایجاد بیماری کنند و هم زمینه ابتلا به سایر بیماریها را در انسان و حیوان فراهم کنند.
به عنوان مثال می توان از باکتریها- قارچها- ویروسها- انگلها- ریکتریاها- خون و بافتهای فیکس نشده به عنوان نمونه هایی از مواد زیستی نام برد.


راههای سرایت عوامل بیماری زا 

 
چهار روش اصلی برای انتقال عامل بیماریزا به بدن شخصی که در آزمایشگاه کار می کند وجود دارد.


1- انتقال از طریق پوست
2- استنشاق قطرات بسیار ریز مایع در هوا (آئروسل)
3- انتقال از طریق مخاطها(مانند چشم)      
4- بلع و خوردن

 
1- انتقال از طریق پوست


انتقال می توان از طریق فرو رفتن سوزن آلوده به بدن( needle sticks )– بریدن پوست- و از طریق خراش های سطحی پوست انجام شود.
این راه انتقال یکی از خطرناک ترین روشهای سرایت است چونکه عامل بیماریزا مستقیماً به جریان عروقی خون وارد می شود بنابراین تمام وسایل نوک تیز و برنده باید به شیوة صحیح معدوم گردند.


2- انتقال از طریق استنشاق آئروسل


استفاده از بعضی دستگاهها مانند ورتکس- مخلوط کن(هم زن مغناطیسی) – سونیکاتور (مخلوط کن‌ های اولتراسونیک) سانتریفوژهای بدون درب و ... می تواند عامل تولید و پخش آئروسل در فضا باشدبنابراین اجراء شیوه صحیح و اصولی هنگام کار با دستگاههای فوق، تولید آتروسل را به حداقل می رساند. از جمله عوامل بیماریزایی که از طریق استنشاق به بدن وارد می شود می توان آدنوویروس ها- واکسیناویروسها- مایکوباکتریوم توبرکلوزیس ، ... را نام برد.


3- انتقال از طریق مخاطها


یکی دیگر از راههای ورود عوامل بیماریزا به بدن از طریق مخاطها است. انتقال ممکن است از طریق پاشیدن ترشحات آلوده به چشم، بینی، دهان یا از طریق دست آلوده باشد (تماس دست آلوده با چشم- دهان- بینی)استفاده از محافظهائی که تمام صورت را می‌پوشاند، برای پیشگیری در موارد فوق مناسب است.


4- انتقال از طریق خوردن


خوردن اتفاقی مواد خطرناک زیستی ممکن است توسط افراد ناشتا و ناآگاه به آزمایشگاه اتفاق افتد.
روشی که احتمال آن بیشتر است، انتقال عوامل بیماری زا از طریق خوردن و آشامیدن در فضای آزمایشگاههایی است که با مواد خطرناک زیستی سروکار دارند.
بعنوان یک وظیفه همیشگی، باید قبل از خروج از آزمایشگاه حتماً دستها را با آب و صابون شست . اگر ماده ای بر روی دستها ترشح شد، باید بلافاصله شسته شود.

منبع:پژوهشکده بوعلی

  
نویسنده : حامد پیمان خواه/ Hamed Peymankhah ; ساعت ۱:٢٧ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۳٩۱/٢/٢٧